ایزوترتینوئین چیست و چگونه عمل می‌کند؟
درمان با ایزوترتینوئین بر اساس مصرف خوراکی و تجویزی یک داروی رتینوئید مرتبط با ویتامین A است. این دارو تولید چربی پوست را کاهش می‌دهد و بر فرآیندهای دخیل در ایجاد آکنه تأثیر می‌گذارد. این دارو یک مکمل ویتامین نیست؛ نباید خودسرانه مصرف آن را شروع کنید.[1][2]
چه کسانی برای درمان با ایزوترتینوئین مناسب هستند؟
ایزوترتینوئین معمولاً پس از ارزیابی تخصصی، برای آکنه شدید که به سایر درمان‌های مناسب پاسخ کافی نداده است یا در مواردی که خطر ایجاد جای زخم دائمی وجود دارد، در نظر گرفته می‌شود. این دارو یک گزینه شروع خودکار برای آکنه خفیف نیست. در مشاوره، مدت زمان درمان‌های قبلی، محل و شدت آکنه، جای زخم یا اثرات روانی و وضعیت سلامت فرد در نظر گرفته می‌شود. مناسب بودن دارو را نمی‌توان صرفاً با مشاهده عکس‌های آکنه در اینترنت تعیین کرد.[2][3]
قبل از درمان چه مواردی را باید به پزشک اطلاع داد؟
هرگونه داروی ضد آکنه که قبلاً استفاده کرده‌اید، بیماری‌های شناخته شده، سابقه سلامت روان، آلرژی‌ها و هرگونه دارو و مکملی که در حال حاضر مصرف می‌کنید را با پزشک خود در میان بگذارید. بارداری، شیردهی یا برنامه‌های بارداری باید از قبل مورد بحث قرار گیرد. ارائه نتایج آزمایش و نام هرگونه محصول مراقبت از پوستی که استفاده می‌کنید، مشاوره را تسهیل می‌کند. پزشک خطرات را ارزیابی می‌کند، آزمایش‌های لازم و برنامه پیگیری را تعیین می‌کند. درمان فقط پس از ارزیابی شخصی آغاز می‌شود. [1][2]
دوز روزانه و مدت زمان درمان چگونه تعیین می‌شود؟
دوز مصرفی توسط پزشک و بر اساس وزن فرد، پاسخ به دارو و عوارض جانبی تعیین می‌شود. مقدار میلی‌گرم روی یک کپسول با کل دوز روزانه یکسان نیست. اگر دوز روزانه تغییر کند، روزهای قبل به عنوان دوز جدید محاسبه نمی‌شوند. در برخی از بیماران، بسته به تحمل بیمار، ممکن است دوز پایین‌تر یا تغییر در برنامه درمانی در نظر گرفته شود. نباید از عددی که از اینترنت محاسبه شده است برای تغییر تعداد کپسول‌های موجود در نسخه استفاده شود.[2][3]
دوز تجمعی چیست؟
دوز تجمعی، کل مقدار دارویی است که واقعاً در طول دوره درمان مصرف می‌شود؛ وقتی به صورت میلی‌گرم بر کیلوگرم بیان می‌شود، مقدار کل با وزن مرتبط است. به عنوان مثال، مصرف 20 میلی‌گرم روزانه به مدت 30 روز، 600 میلی‌گرم برای آن دوره خواهد بود؛ این یک نمونه تجویز دارو نیست. NICE برای تصمیم‌گیری به محدوده کلی 120 تا 150 میلی‌گرم بر کیلوگرم اشاره می‌کند و امکان ارزیابی خاتمه زودهنگام درمان را در صورت پاسخ مناسب فراهم می‌کند. این هدف جایگزین ارزیابی فردی نمی‌شود.[3]
درمان چقدر طول می‌کشد و چه زمانی اثر می‌کند؟
اطلاعات محصول بیان می‌کند که یک دوره درمانی معمول 16 تا 24 هفته است؛ کاهش دوز یا قطع درمان ممکن است مدت زمان را تغییر دهد. ممکن است در دوره اولیه، بدتر شدن موقت وضعیت رخ دهد؛ این اتفاق برای همه نمی‌افتد. بهبود ممکن است پس از پایان درمان ادامه یابد. ضایعات جدید، عوارض جانبی و آزمایش‌های خون در جلسات پیگیری با هم ارزیابی می‌شوند. هرگونه بدتر شدن قابل توجه را به پزشک خود گزارش دهید. تاریخ پایان را صرفاً بر اساس ماشین حساب یا تجربه بیمار دیگر تعیین نکنید.[2]
عوارض جانبی و آزمایش خون
خشکی لب‌ها و پوست، خشکی چشم یا بینی و درد عضلات و مفاصل ممکن است رخ دهد. از آنجایی که ممکن است تغییراتی در چربی خون و آنزیم‌های کبدی رخ دهد، پزشک در ابتدا و در طول پیگیری، آزمایش‌های مناسب را ارزیابی خواهد کرد. تغییرات در نتایج آزمایش به این معنی نیست که هر فرد آسیب دائمی به اندام‌ها دارد؛ این تصمیم با توجه به سطح نتایج و وضعیت فرد گرفته می‌شود. هرگونه علائم شدید یا مداوم را به تیم مراقبت‌های بهداشتی گزارش دهید.[1][2]
برای خشکی و حساسیت پوست چه کاری می‌توان انجام داد؟
برای خشکی لب‌ها و پوست، مرطوب‌کننده و بالم لب معمولی می‌تواند کمک کند. یک پاک‌کننده ملایم انتخاب کنید؛ اگر خشکی چشم یا بینی شما را آزار می‌دهد، با پزشک یا داروساز خود در مورد محصولات مناسب برای محافظت از پوست مشورت کنید. از سایه، لباس و کرم ضد آفتاب برای محافظت از خود در برابر آفتاب استفاده کنید. بدون مشورت با متخصص پوست، از محصولات تحریک‌کننده، اپیلاسیون یا درمان‌های پوستی استفاده نکنید.[1][4]
آیا خلق و خو و عملکرد جنسی می‌تواند تحت تأثیر قرار گیرد؟
علائمی مربوط به عملکرد ذهنی و جنسی گزارش شده است؛ نقش علیتی دارو در هر گزارش قطعی نیست. با این وجود، مهم است که علائم جدید یا بدتر شدن علائم را جدی بگیرید و آنها را با تیم درمانی در میان بگذارید. همچنین گزارش شده است که برخی از شکایات پس از درمان ادامه دارند. اگر افکار خودآزاری، تغییرات شدید خلقی یا احساس ناامنی دارید، فوراً درخواست کمک کنید. قبل از شروع درمان، سابقه سلامت روان قبلی خود را به اشتراک بگذارید.[1][6]
چه علائمی نیاز به کمک فوری دارند؟
در صورت بروز سردرد شدید همراه با تاری دید، درد شدید شکم، زردی یا بثورات تاولی گسترده، مصرف دارو را قطع کرده و فوراً به پزشک مراجعه کنید. در صورت بروز مشکل در تنفس، تورم صورت یا گلو یا افکار خودآزاری، فوراً درخواست کمک کنید.[1][2]
بارداری، شیردهی و پیشگیری از بارداری پس از درمان
ایزوترتینوئین می‌تواند باعث نقص‌های مادرزادی جدی و سقط جنین در دوران بارداری شود؛ نباید در دوران بارداری یا شیردهی استفاده شود. افرادی که ممکن است باردار باشند باید قبل از درمان با پزشک خود در مورد روش‌های پیشگیری از بارداری و آزمایش بارداری صحبت کنند. اطلاعات محصول منبع شامل شرایط لازم برای پیشگیری از بارداری مؤثر حداقل یک ماه قبل از درمان، در طول درمان و حداقل یک ماه پس از آخرین دوز است. اطلاعات محصول محلی و شرایط فردی نیز باید تأیید شود. در صورت مشکوک بودن به بارداری، مصرف دارو را قطع کرده و فوراً با پزشک تماس بگیرید.[2][5]
بچه‌دار شدن در مردان و بارداری شریک زندگی
اطلاعات مربوط به محصول روآکوتان در بریتانیا بیان می‌کند که در دوزهای درمانی، تعداد، تحرک یا مورفولوژی اسپرم تحت تأثیر قرار نمی‌گیرد؛ میزان اسپرمی که از مردانی که از این دارو استفاده می‌کنند از طریق مایع منی به شریک زندگی خود منتقل می‌شود، در سطحی نیست که با هرگونه عوارض مضر مورد انتظار بر جنین مرتبط باشد. با این حال، برنامه‌های خود برای بچه‌دار شدن و هرگونه نگرانی در مورد درمان را با پزشک خود در میان بگذارید. این اطلاعات به هیچ کس که باردار است یا ممکن است باردار شود، اجازه استفاده از این دارو را نمی‌دهد؛ داروی خود را با کسی به اشتراک نگذارید.[2]
کدام داروها، مکمل‌ها و رویه‌ها باید مورد بحث قرار گیرند؟
مکمل‌های ویتامین A و آنتی‌بیوتیک‌های تتراسایکلین نباید همراه با ایزوترتینوئین مصرف شوند. پزشک تجویزکننده‌ی این دارو را در مورد سایر داروها و مکمل‌های خود مطلع کنید. از مصرف خودسرانه‌ی محصولات لایه‌برداری و آکنه‌ی تحریک‌کننده خودداری کنید؛ برای درمان‌هایی مانند اپیلاسیون و لیزر با متخصص پوست خود مشورت کنید. از قرار گرفتن در معرض نور شدید خورشید محافظت کنید. در طول درمان و تا یک ماه پس از آن خون اهدا نکنید؛ برای استفاده‌ی دقیق‌تر، دستورالعمل‌های محصول خود را دنبال کنید.[1][2]
در مورد مصرف الکل و برنامه ورزشی خود با پزشک مشورت کنید؛ ورزش شدید می‌تواند مشکلات عضلات و مفاصل را بدتر کند. اگر ضعف عضلانی قابل توجه با ادرار تیره همراه است، ورزش را متوقف کرده و فوراً به پزشک مراجعه کنید.[1][2]
تفاوت بین روآکوتان، زورتانین، آکنِتِرِنت و آکنِژن چیست؟
روآکوتان، زورتانین، آکنِتِرِنت و آکنِگن از جمله برندهای داروهای خوراکی حاوی ایزوترتینوئین هستند.[5] این واقعیت که آنها حاوی ماده مؤثر یکسانی هستند، به این معنی نیست که همه دوزها یا مواد جانبی کپسول یکسان هستند. نام تجاری به تنهایی نشان نمی‌دهد که یک دارو برای همه مؤثرتر یا ایمن‌تر است. خودتان دارو یا تعداد کپسول‌های خود را تغییر ندهید؛ تغییر برند، نسخه و دستورالعمل‌های فعلی برای استفاده را با پزشک یا داروساز خود تأیید کنید.
آیا ممکن است آکنه پس از درمان دوباره ظاهر شود؟
بله، آکنه ممکن است در برخی افراد عود کند؛ ایزوترتینوئین درمان دائمی را برای همه تضمین نمی‌کند. این واقعیت که بهبود ممکن است پس از اتمام درمان ادامه یابد، تصمیم‌گیری در مورد دوره جدید درمان با ارزیابی متخصص را مهم می‌کند. با کپسول‌های باقی‌مانده، خودتان دوباره شروع به مصرف نکنید. نوع ضایعات عودکننده، پاسخ قبلی و سایر درمان‌های ممکن با پزشک شما ارزیابی خواهد شد.[2]
برای نوبت دهی و اطلاعاتاطلاعات تماس کلینیکمی‌توانید صفحه را مرور کنید.
این متن فقط برای اطلاعات عمومی است؛ جایگزین نسخه شخصی، معاینه یا دستورالعمل‌های فعلی برای استفاده از دارو نمی‌شود.
منابع
[1] سرویس سلامت همگانی (NHS)، ایزوترتینوئین:https://www.nhs.uk/medicines/isotretinoin-roaccutane/
[2] اطلاعات محصول روآکوتان (بریتانیا؛ جایگزین اطلاعات محصول ترکیه نمی‌شود):https://www.medicines.org.uk/emc/product/100634/smpc
[3] توصیه‌های NICE برای آکنه:https://www.nice.org.uk/guidance/ng198/chapter/Recommendations
[4] آکادمی پوست آمریکا، عوارض جانبی و مراقبت از پوست:https://www.aad.org/public/diseases/acne/derm-treat/isotretinoin/side-effects
[5] TITCK، مطالب مدیریت ریسک ایزوترتینوئین:https://www.titck.gov.tr/dinamikmodul/111
[6] MHRA، بررسی عوارض جانبی روانی و جنسی:https://www.gov.uk/guidance/isotretinoin-an-expert-review-of-suspected-psychiatric-and-sexual-side-effects
← همه مقالات